Bir pazardan daha fazlası

• Wan’da yaklaşık 30 yıldır faaliyet yürüten Büyük Halk Pazarı esnafı kurduğu kolektif yaşam ve dayanışma pratiğiyle ekonomik krizlere karşı da mücadele veriyor. 2002 yılında kurulan ve bugün 218 dükkanın ve 100 esnafın içinde bulunduğu pazarda, esnaf ticaretin yanında dayanışma örneği de sergiliyor. 

Uzun yıllardır ekonomik krizler, artan girdi maliyetleri ve altyapı sorunlarıyla boğuşan pazar esnafı, buna rağmen komünal çalışma anlayışıyla ayakta duruyor. Pazarda rekabetten çok dayanışma öne çıkarken, esnaf sorunlarını birlikte tartışıyor, çözümü de ortaklaşa buluyor. Pazarda bir esnafın dükkanını açamaması durumunda komşu esnaf devreye giriyor. Hastalık, taziye ya da düğün gibi durumlarda tüm pazar ortak hareket ediyor. Bir esnafın taziyesi olduğunda dükkanlar birlikte kapatılıyor, düğünlerde ise tüm pazar orada oluyor. Wan Büyük Halk Pazarı, tüm olumsuzluklara rağmen kolektif emeğin, dayanışmanın ve komünal yaşamın mümkün olduğunu gösteriyor. 

Kolektif dayanışma

15 yıldır pazarda esnaflık yapan Nezmi Kutluk, ortak bir şekilde ayakta kalmayı esas aldıklarını belirterek, pazarda kurulan kolektif yaşamın kendilerini güçlü kıldığını ifade etti. Kutluk, "15 yıldır bu pazarda esnaflık yapıyorum. Burada bir aile gibiyiz. Dükkanlarımızı hep birlikte açıp birlikte kapatıyoruz. Buradaki esnafın bir sorunu olduğunda, ya da özel bir günü olduğu zaman hepimiz hep birlikte dahil oluyoruz. Bundan dolayı çok mutluyuz. Burada kolektif bir çalışmamız var. Dışarıdaki esnaf ile buradaki esnafların birlikteliği aynı değil. Burada herkes birbirini tanır, herkes birbiriyle dayanışma halindedir” dedi. 

Kolektif çalışma ve dayanışma sonucunda pazarda esnafın birbirine olan güvenin fazla olduğunu söyleyen Kutluk, “Bir sorun olduğunda ya da acil çıkmam gerekirken yanımdaki arkadaşıma dükkanı bırakıp gidiyorum. İşte bu insanı mutlu ediyor ve güçlü kılıyor. Buranın arkadaşlığı, komşuluğu, güveni bizi burada tutuyor. Güven olsa birlik olur. İşte bu pazardaki bu durum bizim için paradan da ve her şeyden daha kıymetli, daha önemlidir" şeklinde konuştu. 

Hepimiz kardeş gibiyiz

Bir yıldır pazarda çalışan Nazlı Kılavuz, pazarda dayanışma ve kolektif bir çalışma sistemlerinin olduğunu söyleyerek, “Yaz ve kış mevsimlerine göre geliş ve çıkışlarımızın saati değişiyor. Yazın saat 8'de açıyoruz. Ancak kışın fazla iş olmadığı için erken saatte açamıyoruz. Yazın işlerimiz daha iyi. Burada hepimiz kardeş gibiyiz. Bir esnafın diğerine kötülüğü olmaz. Dükkanlarımızı birbirimize emanet eder öyle çıkarız. Burada hiç bir esnafın birbiri ile bir kan bağı yok, akraba da değiller. Ama bir aile gibiyiz. Bazen eril yaklaşımlarla karşılaşıyoruz ama bunu da biz kadınlar aşmaya çalışıyoruz. Birinin kepenk veya dükkanında bir aksilik olsa toplanır çözeriz. Bu dayanışma ruhu var" diye belirtti. ZEYNEP DURGUT/MA