Zenginlerin karbon talanı

• Gezegenin en zengin yüzde 1'i iklim felaketini önlemek için ayrılan yıllık karbon bütçesini sadece 10 günde talan ediyor. Oxfam bu sömürünün iklim adaletini yok ettiğine dikkat çekerek, zenginleri dizginleyecek radikal vergilendirme talep ediyor.

Gezegenin en zengin yüzde 1'i küresel ısınmayı 1,5 derece ile sınırlama hedefine ulaşmak için 2026 yılı boyunca kendilerine düşen toplam karbondioksit emisyonunu sadece on günde tüketmiş durumda. Oxfam yeni analizi yapısal iklim eşitsizliğine dikkat çekerek, azınlığın çevre zararı üzerinde orantısız bir pay yoğunlaştırdığını vurguluyor.

Rapora göre yüzde 0,1'lik kesim yıllık emisyon sınırını yılın başlamasından sadece üç gün sonra aştı. Oxfam’ın verileri Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) 2024 Emisyon Açığı Raporu'nda tanımlanan 1,5 derece sınırı ile uyumlu yıllık karbon bütçesinden yola çıkıyor. Bu rapora göre, dünya nüfusunun 2030'a kadar 8,5 milyara ulaşması dikkate alınarak, sürdürülebilir eşik kişi başına yılda 2,1 ton karbondioksit olarak belirleniyor. Bu referans, gerçek emisyonların adil çaba dağılımından ne kadar uzaklaştığını ölçmeye yarıyor.

Bu sınırdan hareketle, Stockholm Environment Institute verilerine dayanan Oxfam araştırması gelir düzeylerine göre emisyonları karşılaştırıyor. Sonuç en zengin yüzde 1'in yılda ortalama 75,1 ton karbondioksit saldığını gösteriyor.

İspanya'da en zengin yüzde 1'deki bir kişi yılda 49 ton salıyor, ki bu iklim kotasını yılın ilk 16 gününde tüketmek anlamına geliyor.

İklim adaleti sorunu

Oxfam bu rakamların sadece istatistik olmadığını, iklim adaleti ve insan hakları sorunu olduğunu belirtiyor. Nitekim Oxfam son raporları yüzde 0,1'lik bir kişinin bir günde en yoksul yüzde 50'nin bir yılda ürettiğinden fazla emisyon yarattığını ve eğer tüm dünya bu tempoda salım yapsa küresel karbon bütçesinin üç haftadan az sürede tükeneceğini vurguluyor.

Bu eşitsizlik nedeniyle ölümler giderek artıyor, büyük ekonomik kayıplar yaşanıyor ve düşük ile orta gelirli ülkeler daha savunmasız hale geliyor. Üstelik bu ülkeler küresel ısınmaya neredeyse hiç katkıda bulunmamış durumda.

Zenginler vergilendirilsin

Bu durum karşısında Oxfam, güçlü mali ve düzenleyici adımlar talep ediyor. Büyük servetleri ve en kirletici faaliyetleri vergilendirmek, fosil yakıt sübvansiyonlarını kaldırmak gibi. Ayrıca, 1,5 derece ısınma hedefine ulaşmak için en zengin yüzde 1'in emisyonlarını 2030'a kadar yüzde 97 azaltması gerektiğini hatırlatıyor. FRANKFURT