Rejim, jet idama hazırlanıyor

• Göstericileri “Allah'ın düşmanı” olarak tanımlayan İran rejimi, gözaltına aldığı 18 bini aşkın kişi jet hızıyla yargılamaya ve idam cezası vermeye hazırlanıyor. Rejim ayrıca 2 bini aşkın kişiyi katletti.

İran ve Rojhilatê Kurdistan’da gösteriler büyümeye devam ederken, rejimin interneti kesmesinden dolayı gelişmelere dair net bilgi almak zorlaşıyor. Gösterilerin 31 şehir, 187 ilçe ve 614 kasabaya yayıldığı bildiriliyor. Rejime bağlı kolluk güçleri ile Devrim Muhafızları’nın protestoları bastırmak için göstericilere doğrudan ateş ettiği, gaz bombası kullandığı ve işkenceyle göstericileri gözaltına aldığı görülüyor. Saldırılarda yaralananlar, hastanelerde yaşanan gözaltına alınma vakalarının ardından tutuklanma endişesiyle hastanelere gidemiyor.

Gösterilere öncülük eden kadınlar ve gençlere yönelik baskılar arttırmış durumda. “Hamaney’e ölüm, Kahrolsun Hamaney ve Diktatöre ölüm” sloganlarının yükseltildiği gösterilere 55 üniversite destek veriyor. Bölgeden gelen görüntülerde göstericilerin devlet kurumlarını ateşe verdiği görülüyor. Aynı zamanda yüzlerce cenazenin sokaklarda bekletildiği, halkın tespit ettiği cenazeleri kendi imkanlarıyla defnettiği de gelen görüntüler arasında. Ayrıca birçok kentte rejim güçlerinin şehir merkezlerinden çıkarıldığı bildiriliyor. Kirmanşan gibi bazı kentlerde ise polislerin geri çekildiği aktarılıyor.

18 bini aşkın gözaltı

Bölgede bağımsız olarak çalışma yürüten insan hakları örgütleri, ülkede yaşananlara ilişkin verileri paylaşmaya devam ediyor. İnsan Hakları Örgütü HRANA’nın paylaştığı verilere göre, 18 gün içinde protestolarda 18 bin 434 gösterici gözaltına alındı.

Reuters'e kaynaklarına dayandırarak yaptığı haberinde, rejimin 2 bin kişiyi katlettiğini belirtti. HRANA raporuna göre ise 12'si 18 yaşından küçük 2 bin 403 gösterici ve emniyet güçlerine bağlı 147 kişi olmak üzere ülkede gösteriler nedeniyle yaşamını yitirenlerin sayısı 2 bin 550'ye yükseldi. İnsan hakları grupları daha önce yaklaşık 600 ölüm rakamı açıklamıştı.

Rejim idam hazırlığında

İran'da 28 Aralık 2024’tan bu yana süren rejim karşıtı protestoların ardından tutuklu durumdaki kişilerin yargılamasıyla ilgili süreç dünya tarafından izleniyor. Rejim tutuklanan kişilerin yargılamalarının hızlı yapılacağını açıkladı. İdamlar ailelere ya haber verilmiyor ya da son anda bildiriliyor. Karaj şehrindeki protestolarda tutuklanan Erfan Soltani'nin ailesi, BBC’ye yakınlarının bugün idam edilebileceğini öğrendiklerini açıkladı. Rejim Tahran’daki gösterilerde tutukladığı 26 yaşındaki Soltani'ye idam cezası verdi. Soltani, 8 Ocak Perşembe günü tutuklandı.

Hengaw İnsan Hakları Örgütü'nden Awyar Shekhi, "bu kadar hızlı ilerleyen bir davayı daha önce hiç görmediklerini" söyledi. Soltani'nin durumuna ilişkin henüz İran resmi makamlarından bir açıklama yok. Yalnızca Tahran'da protestolarda 10 binden fazla kişinin gözaltına alındığı kaydediliyor.

CNN’e konuşan ve güvenlik nedeniyle tam adının yayımlanmasını istemeyen Somayeh, Sultani’nin avukat tutulmasına izin verilmediğini, yeniden yargılanma hakkının tanınmadığını vurguladı. Soltani’nin ailesi, gösterilere destek veren ABD Başkanı Donald Trump’a seslenerek müdahale çağrısında bulundu.

Trump, CBS News kanalına verdiği mülakatta İran'daki gösterilere ilişkin açıklamalarda bulundu. İran'daki gösterileri yakından takip ettiklerini kaydeden Trump, bazı göstericilerin idam edilebileceğine ilişkin haberlere ve bunun ABD için bir kırmızı çizgi olup olmadığı sorusuna, "Asılma olayından haberim yok. Eğer onları asarlarsa, bunun karşılığında bazı şeyler göreceksiniz. Böyle bir durum söz konusu olursa çok sert önlemler alırız" yanıtını verdi.

ABD Başkanı Trump, Truth Social hesabından yaptığı son açıklamada, "Tüm İranlı vatanseverlere sesleniyorum, protestolara devam edin, mümkünse kurumlarınızı ele geçirin ve sizi istismar eden katillerin ve istismarcıların isimlerini kaydedin" demişti.

İran Başsavcısı Muhammed Muvahhidi, sokağa çıkan herkesin "Allah'ın düşmanı" olarak değerlendirileceğini söylemişti. İran Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei'nin Tahran'daki bir gözaltı merkezindeki görüntüleri devlet medyasında yayınlandı. Ejei'nin bu sırada tutuklanan "isyancıların" davalarını bizzat incelediğini söylediği kaydediliyor.

BM’den idam uyarısı

Birleşmiş Milletler (BM), protestocuların idam edilebileceğine yönelik haberler için bir açıklama yaptı. BM İnsan Hakları Konseyi'nin, İran insan hakları özel raportörü Mai Sato, "İdam, hükümetin protestolara karşı cevabı olamaz" dedi. İran'da 2022'deki Jîna Emînî protestolarında en az 12 kişi idam edilmişti. TAHRAN